Beschermde stads- en dorpsgezichten

Een beschermd stads- of dorpsgezicht is een gebied dat het Rijk aanwijst om zijn samenhang. Wie er bouwt, krijgt met extra regels te maken — ook voor panden die zelf geen monument zijn. Het register telt 472 beschermde gezichten; in 460 daarvan ligt het middelpunt van ten minste één rijksmonument.

Een monument telt hier als „in het gezicht” wanneer het middelpunt van zijn contour binnen de begrenzing van het gezicht valt. Een monument op de grens kan dus aan de verkeerde kant vallen; de officiële begrenzing staat in het aanwijzingsbesluit.